Greek English
 
 
Επικοινωνία
ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΟΤΑΜΙΟΥΣ
4780, Ποταμιού, Λεμεσός
Τηλ: 25942312, 99218139
Φαξ: 25942041
 
Αρχική Σελίδα / Ιστορία
Print this page
Ιστορία

Η Ποταμιού, ένα όμορφο γραφικό χωριό περιτριγυρισμένο από ψηλές βουνοκορφές, αμπελώνες, πλούσια βλάστηση,  είναι χτισμένη σε μέσο υψόμετρο 670 μέτρων στη δυτική όχθη του ποταμού Χαποτάμι. 

Βρίσκεται γύρω στα 39 χιλιόμετρα  βορειοδυτικά της πόλης Λεμεσού και γειτονεύει με τα χωριά, Όμοδος, Μαλλιά και Κισσούσα. 

Το χωριό κατατάσσεται στα αμπελοχώρια της γεωγραφικής περιφέρειας Λεμεσού-Πάφου. Στα ασβεστούχα εδάφη της Ποταμιούς υπάρχουν  αμπελώνες οινοποιήσιμων ποικιλιών αλλά και καλλιέργειες με φρουτόδεντρα, όπως  μηλιές, αχλαδιές, δαμασκηνιές, χρυσομηλιές και ροδακινιές. Οι καλλιεργημένες εκτάσεις γης εναλλάσσονται με ακαλλιέργητες εκτάσεις γης ποικίλης φυσικής βλάστησης. 

Οι κάτοικοι της Ποταμιούς, με τα σταφύλια των αμπελώνων παρασκευάζουν εκλεκτά κρασιά, ζιβανία αλλά και (σε οικιακή βάση) παραδοσιακά εδέσματα, όπως «σουτζιούκο», «παλουζέ» και «κιοφτέρκα».

Σπιτάκια λαϊκής αρχιτεκτονικής με κεραμιδένιες στέγες ή δώματα, γραφικά ανώγια με στενά μπαλκόνια, ξύλινες πόρτες και ξωπόρτια με ξεχωριστό διάκοσμο και μακρινάρια συνθέτουν τις γραφικές γειτονιές της Ποταμιούς.

Ονομασία 
Το όνομα του χωριού φαίνεται πως συνδέεται με την τοποθεσία του, συγκεκριμένα, με το ποτάμι που βρίσκεται στα δυτικά του. Ο Καρούζης γράφει χαρακτηριστικά «η Ποταμιού προφανώς δανείστηκε την ονομασία της από το ποτάμι αυτό», το Χάποταμι.

Σε παλαιά γραπτά κείμενα αναφέρεται το όνομα του χωριού με διάφορους τύπους που έχουν όμως ως κοινή ρίζα τη λέξη ποταμός. Ειδικότερα, ο ντε Μας Λατρί αναφέρει το χωριό ως Ποτάμι- αλλά και με το σημερινό του όνομα.

Ιστορικά στοιχεία 
Σύμφωνα με τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, η Ποταμιού υπήρχε από τα Μεσαιωνικά χρόνια. Σαφέστερα, όπως αναφέρει ο Ντε Μας Λατρί  και διασώζει η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, την περίοδο της φραγκοκρατίας ήταν βασιλικό κτήμα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον φαίνεται πως κρύβει το παρελθόν της Ποταμιού. Κατά την εποχή της τουρκοκρατίας, ξεχώρισαν λόγιοι και ιερωμένοι με καταγωγή την Ποταμιού.

Σύμφωνα με την παράδοση, όπως  γράφει η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό ήταν έδρα χωρεπισκοπής πιθανόν την περίοδο της βενετοκρατίας αλλά και την πρώτη περίοδο της τουρκοκρατίας (1570-71)⋅ και προσθέτει πως την ίδια εποχή το χωριό εκκλησιαστικά υπαγόταν στην επισκοπική περιφέρεια της Πάφου. Παρόλο που δεν υπάρχουν τεκμήρια για το αν η Ποταμιού υπήρξε πράγματι έδρα της χωρεπισκοπής, εντούτοις, όπως υπογραμμίζει η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, «η οικοδόμηση, πάντως, μεγάλης εκκλησίας το 1551(σύμφωνα προς επιγραφή πάνω από την νότια είσοδο της), ίσως αποτελεί κάποια ένδειξη».

Αξιοσημείωτο είναι επίσης πως η Ποταμίου γέννησε και μεγάλωσε τον Νεόφυτο Ροδινό, τον μεγαλύτερο σε «πανελλήνια κλίμακα» πεζογράφο και λογογράφο του 17ου αιώνα. Τα έργα του, όπως με περηφάνια αναφέρουν οι κάτοικοι της Ποταμιούς, είναι «σκορπισμένα σε ανατολή και δύση».

Σημαντικά Αξιοθέατα
Ένα από τα πιο αρχαία και θαυμαστά μνημεία της περιοχής είναι τα κατάλοιπα του ξωκλησιού του Αγίου Μνάσωνα που βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του χωριού και ανάγεται περίπου στο 300 μ.Χ. Οι παλιότεροι κάτοικοι της Ποταμιούς, σύμφωνα με την παράδοση,  οικοδόμησαν την εκκλησία στο σημείο που διέμενε  ο Άγιος Μνάσωνας  την εποχή που με τα θαύματα και την αρετή του δίδασκε τον Χριστιανισμό.  Κάτω από το ξωκλήσι υπάρχουν κατακόμβες καθώς και εξαερισμοί στα τοιχώματα. Σε μια από τις κατακόμβες του ναού βρίσκεται ιερό λείψανο, ο αριστερός βραχίονας του Αγίου. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων κατά το έτος 2008 άρχισε εντατικές προσπάθειες συντήρησης και αποκατάστασης του ναού, οι οποίες δυστυχώς δεν θα συνεχιστούν το 2009 και για αυτό το λόγο η κοινότητα αναζητά χορηγούς.

Ένα ενετικό γεφύρι στη νότια πλευρά του χωριού είναι ένα από τα πιο όμορφα αξιοθέατα της Ποταμιούς. Οι Ενετοί έχτισαν το γεφύρι για να  συνδέσουν την Ποταμιού με τα χωριά Βουνί και Κοιλάνι, τα οποία εκείνη την εποχή ήταν εμπορικά και πολιτιστικά κέντρα.  Στην ίδια περιοχή υπάρχουν δυο πολύ αξιόλογα μονοπάτια, τα οποία η κοινότητα της Ποταμιούς προσπαθεί να εντάξει ως Μονοπάτια της Φύσης.

Πηγές: 
Γ. Βαλέτας, Νεόφυτος Ροδινός (Το αηδόνι της Τουρκοκρατίας)
Γιώργου Καρούζη, Περιδιαβάζοντας την Κύπρο, Λεμεσός, Πόλη και Επαρχία, Λευκωσία 2001
Ετήσιο περιοδικό του Συνδέσμου Αποδήμων και Φίλων Ποταμιούς, 1999
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπάιδεια, τ.12 \
Φυλλάδα του 18ου αιώνα